Enerxía Comunitaria no Pont-Up Store 2026

1. Preséntadevos: quen está detrás de Enerxía Comunitaria e como nace a idea desde a Universidade de Vigo?

Detrás de Enerxía Comunitaria SL hai un equipo de profesores da Universidade de Vigo e profesionais independentes con experiencia en economía aplicada, dereito mercantil e economía financeira. Pero a idea non nace dun día para outro: é o resultado de máis de vinte anos de investigación sobre como funciona o sistema enerxético e, sobre todo, sobre por que non funciona de forma xusta para as comunidades rurais.

A Universidade de Vigo recoñeceu ese traballo concedéndonos unha licenza de dez anos sobre os coñecementos técnicos e comerciais desenvolvidos polos nosos investigadores. Iso é o que nos converte nunha spin-off universitaria: unha empresa que nace directamente da investigación académica para trasladar os seus resultados á realidade. A conclusión á que chegamos tras tanto tempo investigando é sinxela de enunciar aínda que difícil de materializar: a transición enerxética está sendo boa para o clima, pero non está sendo xusta para os territorios rurais. Enerxía Comunitaria SL nace para intentar cambiar iso en Galicia.

2. Galicia está chea de parques eólicos. Entón, cal é o problema? Por que necesitamos un modelo diferente?

Exactamente ese é o problema: Galicia está chea de parques eólicos e, con todo, as comunidades rurais que os albergan reciben moi pouco deles. Os propietarios das terras cobran uns arrendamentos anuais, e os concellos reciben algúns impostos que contribúen ao financiamento dos servizos locais. Non son cantidades desprezables para quen as recibe, pero son moi pequenas en relación ao valor que o recurso eólico xera. O groso dos beneficios económicos vai parar a sedes corporativas en Madrid, Lisboa ou Amsterdam.

A investigación científica é contundente neste punto: un aeroxerador de propiedade comunitaria pode xerar para a súa comunidade entre 44 e 100 veces máis renda que o modelo de arrendamento a unha gran empresa. Non é unha diferenza menor. É a diferenza entre que o vento sexa un recurso que enriquece verdadeiramente o territorio ou un recurso que o atravesa de camiño a outro sitio. A isto hai que engadir que a falta de participación real está xerando unha oposición social crecente aos novos proxectos eólicos. A xente non é contraria á enerxía eólica, é contraria a un modelo que lles impón impactos sen ofrecerlles unha participación xusta nos seus beneficios.

3. Que significa exactamente que un parque eólico sexa “propiedade dos seus socios”? Como funciona iso na práctica?

Significa que os aeroxeradores non son propiedade dunha empresa enerxética cotizada en bolsa, senón das persoas e entidades que decidiron investir nel. Como calquera socio dunha empresa, cada participante ten unha parte proporcional do activo e ten dereito a recibir unha parte dos beneficios que xere.

Na práctica, Enerxía Comunitaria SL funciona como unha sociedade de responsabilidade limitada, pero con dúas diferenzas fundamentais respecto a unha empresa convencional. A primeira é que as decisións importantes non se toman por maioría de capital, senón por maioría de persoas: un socio que investiu 2.500 euros ten o mesmo voto que un que investiu 50.000. A segunda é que ningunha persoa ou entidade pode posuír máis do 50% do capital, o que impide que o proxecto acabe controlado por un único actor e garante o seu carácter verdadeiramente comunitario.

4. Se alguén quere facerse socio, que implica? Que gaña e que compromete?

Facerse socio implica un investimento económico mínimo que varía segundo o perfil. Para persoas físicas, asociacións e entidades sen ánimo de lucro, a participación mínima é de dez participacións, o que equivale a 2.500 euros. Para pequenas e medianas empresas, o mínimo son vinte participacións, 5.000 euros. Para institucións públicas e grandes empresas, corenta participacións, 10.000 euros.

A cambio, o socio gaña dúas cousas. Un retorno explícito: unha parte dos beneficios anuais do parque en proporción á súa participación. E un retorno implícito: a súa participación no valor dos activos da empresa, que se vai consolidando ao longo dos vinte e tantos anos de vida útil do parque. Pero ademais gaña algo que non aparece nas táboas financeiras: formar parte dunha iniciativa que demostra que é posible xestionar os recursos naturais do territorio de forma diferente, máis xusta e máis democrática.

5. Que pasa cos beneficios económicos que xere o parque? Onde van?

Os beneficios distribúense entre as persoas e entidades socias en proporción á súa participación no capital. Non hai accionistas externos que leven o groso dos ingresos: todo queda entre quen apostou polo proxecto.

Iso é precisamente o que o diferencia dos parques eólicos convencionais. No modelo actual, os propietarios das terras reciben uns arrendamentos e os concellos uns impostos, cantidades que teñen o seu valor pero que representan unha fracción moi pequena do que o parque xera. O resto flúe cara a fóra do territorio. No modelo de Enerxía Comunitaria SL, o conxunto dos ingresos queda en mans da comunidade propietaria. E dado que os socios son maioritariamente persoas e entidades con vinculación ao territorio galego, ese diñeiro tende a reinvestirse localmente, multiplicando o seu impacto económico. A investigación internacional demostra que este efecto multiplicador é moi superior ao que xera o modelo corporativo.

6. Chamádesvos “ferramenta de participación cidadá na transición enerxética”. Que quere dicir iso para alguén que non sabe nada de enerxía?

Quere dicir que a transición enerxética non ten por que ser algo que lles pasa aos territorios rurais desde fóra. Pode ser algo no que os propios veciños, as empresas locais, os concellos e as asociacións participen como protagonistas e non como espectadores.

Poñámolo doutro xeito: cando unha gran eléctrica instala un parque eólico nunha serra galega, a comunidade local non decide nada, non posúe nada e recibe só unha pequena parte do que xera. Cando o parque é de Enerxía Comunitaria SL, a comunidade decide, posúe e recibe o conxunto dos beneficios. Iso é participación cidadá na transición enerxética: que a xente teña voz e voto, e tamén carteira, no sistema enerxético do seu territorio.

7. Cal é o maior obstáculo que atopastes ata agora — técnico, legal, social ou político?

Honestamente, o maior obstáculo é estrutural: o sistema foi deseñado para os grandes. Os procesos administrativos de autorización dun parque eólico son enormemente complexos e longos, e están pensados para empresas con departamentos xurídicos e técnicos especializados, non para iniciativas comunitarias. O acceso ao punto de conexión á rede, a garantía financeira regulatoria, a avaliación ambiental… cada paso require recursos e coñecemento que unha comunidade local por si soa dificilmente pode mobilizar.

Por iso a figura da spin-off universitaria ten sentido: achegamos ese coñecemento técnico, xurídico e financeiro que normalmente só teñen as grandes corporacións, e poñémolo ao servizo dun modelo de propiedade comunitaria. Non é un camiño fácil, pero é un camiño que outros xa percorreron noutros países europeos, e iso demostra que é posible.

8. Tendes socios fundadores con perfís moi distintos: economistas, xuristas, enxeñeiras. Como se toma unha decisión cando non todos están de acordo?

Da mesma forma en que defendemos que deben tomarse as decisións en calquera comunidade: con debate, con argumentos e con votación. A estrutura mancomunada da administración implica que ningunha decisión relevante pode adoptarse sen o consentimento de varios administradores. Iso obriga ao diálogo e á busca de consensos.

A diversidade de perfís é en realidade unha fortaleza. Cando un economista, un xurista e un enxeñeiro non están de acordo, normalmente é porque están a ver o mesmo problema desde ángulos distintos, e a solución que emerxe do debate adoita ser mellor que a que calquera deles tería proposto en solitario. O que nos une é máis forte que o que nos separa: a convicción de que o modelo enerxético actual é inxusto e de que temos as ferramentas para construír un alternativo.

9. Se este modelo funciona en Galicia, que podería cambiar? Cal é o impacto real que buscades a longo prazo?

Se demostramos que é posible desenvolver un parque eólico comunitario en Galicia, abrimos a porta a que outros o fagan. E se moitos o fan, cambia a lóxica de quen se beneficia da transición enerxética neste territorio.

O impacto que buscamos a longo prazo é que o medio rural galego deixe de ser un provedor pasivo de recursos enerxéticos para converterse nun actor activo e propietario da súa propia transición enerxética. Que os ingresos que hoxe foxen do territorio en forma de beneficios corporativos queden aquí, en forma de rendas para as familias, fondos para os concellos e capital para as empresas locais. E que a oposición social aos proxectos eólicos diminúa porque as comunidades senten que o proxecto é seu, non algo que se lles impón desde fóra.

Non é unha utopía: en Dinamarca, o 52% da eólica é de propiedade comunitaria. En Galicia é o 0%. Ese é o espazo que queremos contribuír a pechar.

10. Por que o Pont-Up Store? Que tipo de persoa queredes que vos coñeza alí?

O Pont-Up Store é o tipo de espazo onde se atopa a xente que está a construír cousas novas: emprendedores, innovadores sociais, profesionais comprometidos cun modelo económico diferente. É exactamente o tipo de persoa coa que queremos falar.

Queremos que nos coñeza quen ten capacidade de investimento e quere que ese investimento teña sentido máis alá do rendemento financeiro. Quen xestiona unha peme ou unha cooperativa e ve na transición enerxética unha oportunidade e non só un custo. Quen traballa nun concello ou nunha asociación de desenvolvemento rural e busca instrumentos concretos para revitalizar o seu territorio. E tamén quen simplemente quere entender por que o vento das serras galegas non está a beneficiar en maior medida ás comunidades que viven nelas, e que se pode facer para cambialo.